Podstawowe kryteria podziału stali sprowadzają się do ich składu chemicznego, zastosowania i własności mechanicznych / fizycznych. Nie każda stal nadaje się do tego żeby zrobić z niej nóż. O tym czy wybierzemy np. wysokowęglową stal narzędziową czy nierdzewną decydują przede wszystkim konkretne wyzwania którym ma sprostać nóż. Poniżej skrótowe zestawienie kryteriów wg. których klasyfikujemy stal pod kątem noży różnego zastosowania.
Stal stopowa / niestopowa
Każda stal podlega jednej z tych dwóch kategorii, może być ona niestopowa (węglowa) lub stopowa. Ta pierwsza, czyli stal niestopowa to najprostsze połączenie czyli węgiel + żelazo. Przy wytapianiu do tej mieszanki wkradają się też inne pierwiastki, głównie krzem i mangan, występują one jednak w ilościach śladowych. Szukając odpowiedniej stali na nóż, interesować nas będzie bardziej stal stopowa, czyli taka która wzbogacona jest o konkretne pierwiastki poprawiające jej właściwości (ich pełny wykaz wraz z opisem działania – tutaj).
Stal stopową dzielimy na konstrukcyjną, narzędziową i specjalną. Skupmy się na dwóch ostatnich kategoriach.
Stal narzędziowa
Przeznaczona do produkcji narzędzi które mają docelowo skrawać / zdrabniać rozmaite materiały (tworzywa, drewno, różne metale). Z tego względu położono nacisk na jej trwałość. Są zwykle wysokowęglowe. Ponieważ w tego typu stali raczej dominują pierwiastki zwiększające jej twardość, zawiera ona proporcjonalnie mniej pierwiastków zwiększających m.in. odporność na korozję. Jej podstawowe cechy to:
- Wysoka twardość (najczęściej ponad 60 HRC) – narzędzie musi być twardsze od obrabianego materiału,
- Odporność na ścieranie,
- Odpowiednia hartowność, czyli zdolność do tworzenia podczas hartowania takiej struktury martenzytycznej która podoła wyzwaniom eksploatacyjnym narzędzia wykonanego z tej stali.
- Odporność na pękanie czyli dobra udarność.
- Zachowanie powyższych parametrów podczas pracy w wysokich temperaturach.
Dzielimy je na kategorie:
- Narzędziowe niestopowe,
- Narzędziowe stopowe do pracy na zimno (praca w temperaturze do 200°C)
- Narzędziowe stopowe do pracy na gorąco (praca w temperaturze powyżej 200°C)
- Szybkotnące (praca w temperaturze do 600°C)
Stale narzędziowe wykorzystywane przy produkcji noży to m.in: NMW, NC6, NC11LV (D2),
Stal nierdzewna
Wywodzi się z kategorii stali stopowych – specjalnych. Zawiera 12-13% chromu co czyni ją odporną na korozję. Warto w tym miejscu wspomnieć, że nie istnieje stal która w 100% byłaby odporna na korodowanie. Każda z czasem pokrywa się cieńszą lub grubszą warstwą patyny, w przypadku stali nierdzewny proces ten zachodzi wolniej i często jest
